Jonge inwoners zullen het kind van de rekening zijn

woensdag, 21 januari 2026

OPINIE: Marte Ingels van Bataljong

Leestijd 4 minuten

Het nieuwe jaar is gestart, en dat betekent dat ook de meerjarenplannen van lokale besturen in werking treden. Uit een analyse van Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits blijkt dat lokale besturen ervoor kiezen om extra te investeren in veiligheid. Met die keuze verdwijnen zo cultuur en vrije tijd uit de top drie van uitgaven van lokale besturen. Dat, samen met de Vlaamse besparingen op cultuur en vrije tijd zoals sport en de Federale besparingen op onder andere werk, maakt mij bezorgd over het effect van deze keuzes op jonge inwoners.

Alle beleidsdomeinen (en dus ook alle besparingen) hebben impact op kinderen en jongeren, op hun (kinder)rechten. Jeugd is geen apart domein. Alle beleidsdomeinen op elk niveau hebben (on)rechtstreeks invloed op hun leven. Daarom mijn oproep: bespaar slim, bespaar samen. Ga verbinding en samenwerking aan met andere domeinen, maak van het beleid een samen-verhaal en erken dat jonge inwoners een volwaardig deel zijn van de samenleving.

Jeugd ontspringt de dans! Toch?  

Op Vlaams niveau kwam minister van Jeugd Melissa Depraetere in oktober met een verlossende boodschap richting de sector: ‘De budgetten voor jeugd zijn grotendeels gevrijwaard gebleven van de harde besparingsronde.’ En voor deze beslissing en inspanning willen we ook onze grote waardering uitspreken. Druppelsgewijs kregen we meer zicht op de financiële en inhoudelijke beleidskeuzes in andere domeinen. Op hoe er door harde keuzes, mooie initiatieven sneuvelen. Op hoe organisaties én overheden zichzelf moeten heruitvinden, nu financiering niet vanzelfsprekend is en men zich moet focussen op de ‘kerntaken’ - en wat zijn die dan?

Ook de lokale meerjarenplannen zijn geland. Eindelijk. De lokale besturen leverden het afgelopen jaar een huzarenstuk om een gedragen plan te lanceren. Een plan over alle levensdomeinen heen, met een duidelijke langetermijnvisie en een bijpassende begroting: dat was het doel. Geen gemakkelijke opdracht, in tijden van polarisering in de samenleving en budgettaire krapte met besparingen die een bijzonder grote impact hebben op alle niveaus. Daarnaast moesten ze zich navigeren in de Federale en Vlaamse besparingen die vaak rechtstreeks invloed hebben op lokale besturen, en ja, dus ook op de jonge inwoners van een gemeente. Denk hierbij aan hervormingen van de arbeidsmarkt of het inperken van subsidies bij onder andere welzijn, onderwijs en wonen. Nu we deze meerjarenplannen te zien krijgen, zijn we bezorgd over enkele besparingsmaatregelen die lokale besturen hier bovenop doorvoeren. Denk maar aan de vele convenanten met opbouwwerkers die geschrapt worden of de analyse dat cultuur en vrije tijd uit de top drie van lokale investeringen zakt.

Ik ben bezorgd. Bezorgd over de ouder die noodgedwongen moet werken op moeilijke uren, waardoor de opvang voor het kind bijzonder duur uitvalt. Bezorgd over de jongere die op school niet meer de veilige haven voelt, maar wel moet presteren. Bezorgd over het kind dat zal opgroeien in een ongezond huis omdat de verbouwingen nu toch te duur uitvallen. Bezorgd om de jeugdambtenaar die te horen krijgt dat de budgetten gelijk blijven, terwijl de vragen naar meer aanbod en ondersteuning enkel stijgen. Bezorgd over de samenleving, die deze besparingen moet dragen, waar de solidariteit op losse schroeven staat en waar de onzekerheid over de toekomst toeneemt. Bezorgd over beleidsmakers die kinderen en jongeren als apart domein zien, en vergeten dat ook alle andere beleidsdomeinen (on)rechtstreeks invloed hebben op hun leven.

Kinderrechten als kompas, rechtvaardigheid en verbinding als fundament 

We houden ons hart vast voor ‘(drie)dubbele besparingen’, een dreiging die op drie fronten op de loer ligt. Vlaanderen maakt enkele heel duidelijke keuzes om te besparen op bepaalde beleidsdomeinen. Sommige keuzes hebben een rechtstreeks effect op lokale praktijken. Maar ook de federale beleidskeuzes hebben een groot effect op kinderen, jongeren en de omgeving waarin ze opgroeien. Tegelijkertijd maken sommige lokale besturen gelijkaardige keuzes op dezelfde beleidsdomein en thema’s. Lokaal zien we dan initiatieven of praktijken die dubbele klappen krijgen. Kunnen we dan over rechtvaardige besparingen spreken?  

Daarnaast is ‘jeugd’ de enige bevoegdheid op Vlaams niveau die gaat over een doelgroep, en niet over een thema. Dit betekent dat we jeugd ook niet in één (beleids)vakje kunnen steken maar dat het verspreid is over vele vakjes en domeinen. Elke besparing, in elk domein, heeft een impact op jonge inwoners. Daar kunnen we niet omheen. Goed beleid voor kinderen en jongeren is een gedeelde verantwoordelijkheid. Kiezen we dan niet beter voor slim besparen over beleidsdomeinen heen?  

Ik droom van een rechtvaardige samenleving…
… waar het een evidentie is dat er bij elke beslissing gekeken wordt naar de impact op het leven van kinderen en jongeren.
… waar er over beleidsdomeinen heen samengewerkt wordt, op alle beleidsniveaus.
… waar besparingen leiden tot betere samenwerkingen, over muurtjes heen
… waar kinderrechten altijd en onvoorwaardelijk gewaarborgd worden.

Want die kinderrechten zijn het langetermijnkompas van de samenleving. We kunnen ons niet permitteren in blokken van legislaturen denken en op ons eigen eiland te blijven. Dan zou je wel eens bedrogen kunnen uitkomen, met in de verdere toekomst een nog hogere rekening, die, jawel, gepresenteerd zal worden aan de jonge inwoners van vandaag.